Alterra is hèt kennisinstituut voor de groene leefomgeving. Het instituut is ontstaan op 1 januari 2000 uit een fusie tussen het Staring Centrum, Instituut voor Onderzoek van het Landelijk Gebied (SC-DLO), het Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek (IBN-DLO) en een deel van het Instituut voor Agrobiologisch en Bodemvruchtbaarheidsonderzoek (AB-DLO). Dankzij die samensmelting bundelt Alterra alle expertise op het gebied van de groene ruimte en het duurzaam maatschappelijk gebruik ervan: kennis van water, natuur, bos, milieu, bodem, landschap, klimaat, recreatie en allerlei andere aspecten die van belang zijn bij de ontwikkeling en het beheer van onze leefomgeving.

In onderstaande figuur is de historie van de respectievelijke instituten, SC-DLO, IBN-DLO en AB te zien.

De bodemkundige gegevens die via deze site worden ontsloten zijn voor een groot deel verzameld door de Stichting voor Bodemkartering (Stiboka). Zoals het overzicht laat zien zijn er in het verleden niet alleen volledige instituten samengegaan, maar zijn er ook uitwisselingen van onderdelen geweest tussen de instituten die nu in Alterra zijn samengekomen.

In 1926 heeft zich een deel van het Rijkslandbouwproefstation (RLPS) afgesplitst in het Bodemkundig Instituut (BI) om in 1945 weer samen te komen in het Landbouwproefstation en Bodemkundig Instituut TNO (LPS/BI-TNO). Met ingang van 7 januari 1957 werd dit instituut weer gereorganiseerd en ging het over in de Stichting Instituut voor Bodemvruchtbaarheid (IB). Hierbij ging het hydrologische onderzoek naar het pas opgerichte Instituut voor Cultuurtechniek en Waterhuishouding (ICW). Het bodemkundig onderzoek werd verdeeld over het IB, het ICW en de reeds in 1945 opgerichte Stichting voor Bodemkartering (Stiboka). Meer informatie hierover is te vinden in K. Harmsen, 1990. Het Instituut voor Bodemvruchtbaarheid 1890-1990. Haren, Instituut voor Bodemvruchtbaarheid.

Een gedeeltelijke overgang kwam ook voor in 1989 toen het landschaps- en planologisch onderzoek vanuit de Dorschkamp overging naar het Staring Centrum. Het bosbouwkundig onderzoek bleef bij het Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek (IBN).

Bij de oprichting van Alterra in 2000 is met name het bodemkundig deel van het Instituut voor Agrobiologie en Bodemvruchtbaarheid hierin opgegaan. Het meer op de agrobiologie gerichte deel is overgegaan naar Plant Research International (PRI).

In juni 2001 is het International Institute for Land Reclamation and Improvement (het ILRI) officieel onderdeel geworden van Alterra. Het ILRI beschikt over een grote expertise op het gebied van drainage en irrigatie, vooral in ontwikkelingslanden. De expertise wordt vooral ingezet ten behoeve van de armoedebestrijding, voedselvoorziening, voedselzekerheid en voedselveiligheid, onder andere in de vorm van trainingen.

Vanaf 1 januari 2003 vormt Alterra samen met het Departement Omgevingswetenschappen (DOW) de Kenniseenheid Groene Ruimte (KGR).